Estate planning

(De heer A. Veltman AA)

Het is een grote klap als een van onze dierbaren komt te overlijden. Psychisch en emotioneel duurt het een hele tijd voordat we weer in ons normale levensritme kunnen terugkeren. Het overlijden van een naaste heeft echter ook gevolgen op een ander vlak: na verloop van tijd vereert de fiscus de nabestaande(n) ook nog eens met een bezoek.

Besparing op successierechten
Op grond van de Successiewet is alles, verkregen uit een nalatenschap, belast met successierecht. Uiteraard zijn er vrijstellingen, waarderingen en aftrekposten, maar steeds vaker moet er over een nalatenschap successierecht worden betaald. En hoewel iedereen weet dat er op de aanslagen voor inkomsten- of vennootschapsbelasting kan worden bespaard, zijn slechts weinigen zich ervan bewust dat het ook mogelijk is om successierechten te besparen. Dit bewustzijn ontstaat pas wanneer u de belastingaanslag onder ogen krijgt. En veelal is dat te laat.

Het is dus zeer goed mogelijk op de aanslag voor successierechten te besparen. De nalatenschapsplanning, ook wel Estate Planning genoemd, richt zich op ondernemers en particulieren die over enig vermogen beschikken. Door tijdig maatregelen te treffen, kunt u grote bedragen aan successierecht besparen of kan de aanslag soms zelfs tot nul worden teruggebracht.

Voorbeeld
Een echtpaar is gehuwd met uitsluiting van de wettelijke algehele gemeenschap van goederen. Het echtpaar heeft twee kinderen. De man heeft een vermogen van ƒ 1.200.000,-, de vrouw van ƒ 100.000,-. Daarnaast heeft de man een weduwepensioen voor zijn echtgenote verzorgd. Bij zijn overlijden ontvangt de echtgenote een uitkering van ƒ 60.000,- per jaar. De man is 55 jaar, de vrouw 54.

Bij overlijden van de man keert de verzekeringsmaatschappij nog eens ƒ 300.000,- uit aan de echtgenote. Regelt u niets, dan zal er bij het overlijden van de man ƒ 158.669,- aan successierecht moeten worden betaald. Komt de vrouw 5 jaar later te overlijden, dan volgt er nog eens een aanslag van ƒ 83.334,-.

In totaal wordt er dus ƒ 242.003,- afgedragen aan de fiscus. Hierbij is geen rekening gehouden met mutaties in de waarde van het vermogen.

Door jaarlijks gebruik te maken van de vrijstellingen of lagere tarieven voor het schenkingsrecht, kan het bedrag aan verschuldigde successierechten fors omlaag worden gebracht. Als in ons voorbeeld de man gedurende een periode van vijf jaar een schenking van ƒ 20.000,- aan ieder van zijn kinderen doet, dan wordt daardoor zijn vermogen in totaal ƒ 200.000,- lager. Aan schenkingsrecht is dan ƒ 5.958,- verschuldigd, aan successierecht bij het overlijden van de man ƒ 120.825,- en bij het overlijden van zijn vrouw 5 jaar later ƒ 74.505,-. In totaal is dit ƒ 195.373,- aan successierecht. Rekening houdende met het betaalde schenkingsrecht is er op een heel simpele wijze een bedrag van ƒ 40.672,- bespaard.

Het juiste testament
Naast de vermogensoverheveling zijn er nog meer mogelijkheden successierechten te besparen. Zo is de keuze voor het juiste testament heel belangrijk. Een testament op de langstlevende geeft alleen aan dat de langstlevende op een zo goed mogelijk verzorgde wijze wordt achtergelaten. Deze term geeft niet een specifiek testament aan, maar is een verzamelnaam voor diverse soorten testamenten die allemaal de verzorging van de langstlevende partner tot doel hebben. Binnen deze verzameling moet u echter onderscheid maken tussen bijvoorbeeld:

-de ouderlijke boedelverdeling:
in een langstlevende-testament met ouderlijke boedelverdeling verdeelt u de nalatenschap onder alle wettelijke erfgenamen en geeft u aan hoeveel elke erfgenaam krijgt;

-het vruchtgebruik:
in een vruchtgebruikstestament vermaakt u de hele nalatenschap (of een deel daarvan) aan de kinderen. De langstlevende krijgt het vruchtgebruik van de hele nalatenschap of een bepaald deel daarvan;

-het Ik, vader-testament:
in een Ik, vader-testament benoemt u (als vader of moeder) uw kinderen tot erfgenaam. De langstlevende krijgt twee legaten toegekend. Een keuzelegaat dan wel een legaat van vruchtgebruik van de nalatenschap. De kinderen krijgen daarmee een vordering op de langstlevende ouder. Deze vorderingen moeten een zodanig niveau hebben dat de top van het successierecht dat uw kinderen moeten betalen, gelijk is aan de top van het successierecht dat de langstlevende moet betalen;

-het Ik, opa-testament:
in een Ik, opa-testament benoemt u (als grootvader) uw kind tot erfgenaam, onder de verplichting dat dit kind een bedrag schuldig erkent aan uw kleinkinderen (de kinderen van uw kind). De vordering van uw kleinkinderen moet een zodanig niveau hebben dat de top van het successierecht dat uw kind moet betalen, gelijk is aan de top van het successierecht dat uw kleinkinderen moeten betalen.

Ook is het mogelijk om aan de langstlevende niet een kindsdeel te laten toekomen. Dit heeft immers slechts tot gevolg dat er over een (kinds)deel van de nalatenschap twee keer successierecht betaald wordt: bij het overlijden van de man én bij het overlijden van de vrouw. Het gaat te ver om hier op al deze situaties nader in te gaan. In de specifieke situatie van ons voorbeeld is het echter mogelijk om het bedrag aan successierechten verder terug te brengen tot ƒ 120.669,-, hetgeen een besparing op de uitgangssituatie betekent van ƒ 121.334,-.

Andere besparingsopties
De opheffing van de huwelijkse voorwaarden of het opnemen van een regeling in de huwelijkse voorwaarden dat bij het einde van het huwelijk door overlijden zal worden afgerekend alsof er algehele gemeenschap van goederen is geweest, kan ook een besparing van successierecht tot gevolg hebben. In combinatie met schenkingen en de keuze voor het juiste testament, zou dat in deze situatie nog een besparing tot gevolg hebben van ƒ 6.001,-, zodat er in totaal een bedrag van ƒ 114.688,- verschuldigd is. Als daarnaast ook nog de premies voor de levensverzekering door de vrouw zelf zijn betaald, dan wel de polis op de gewenste wijze is aangepast, kan er door deze aanpassing nog een zodanige besparing plaatsvinden dat het totaal te betalen bedrag aan successierechten verder wordt verlaagd.

Vuistregel
Uit het bovenstaande kunt u afleiden dat het, door het maken van de juiste keuzes, mogelijk is om het te betalen successierecht enorm omlaag te brengen. Het is echter niet mogelijk een vuistregel op te stellen die globaal gezien op alle situaties van toepassing is. Met name de grootte en de samenstelling van het vermogen, het aantal kinderen, de leeftijd en de verwachte levensduur van de langstlevende, het al dan niet doen van schenkingen, het al dan niet aanwezig zijn van pensioenvoorzieningen en de grootte van het inkomen zijn factoren die voor het opstellen van een plan van belang zijn. Er kan dus niets anders dan maatwerk worden geleverd. Ook bij kleinere vermogens dan die van het bovenstaande voorbeeld, zijn er behoorlijke besparingen mogelijk. Wellicht iets om in deze decembermaand bij stil te staan.

Gibo Advies Zwolle
De heer A. Veltman AA
Postbus 432
8000 AK Zwolle
Telefoon: 038-4262500
Fax: 038-4262515
Internet: http://www.gibogroep.nl
E-mail: adviseurs-zwolle@gibogroep.nl